South Africa

Health Care

Score 0 (0 Votes)

Voorbereiding van Koeie vir die Dekseisoen Deel 1

(Artikel 1 van 2 oor hierdie onderwerp)

Alhoewel die fondasie van ‘n suksesvolle teelseisoen reeds vroeër as 8 weke voor die aanvang van die teelseisoen gelê word, kan hierdie tyd met reg as die begin van die 22 maande siklus van “Bevrugting tot Benutting” gesien word, aangesien dit alles met suksesvolle bevrugting begin. 

Indien dinge nie hier vlot verloop nie, kan dit tot gevolg hê dat koeie nie herbeset gaan raak in ‘n vaste (90 dae) teelseisoen nie, of dat koeie eers baie laat in die dekseisoen beset raak. Uiteindelik lei dit tot ‘n verlengde interkalfperiode met gepaardgaande ekonomiese verlies, wat allermins bekostg kan word! 

Die volgende areas verg die nodige aandag:

1.  Voeding en Kondisie

Die kondisie van koeie in aanloop tot die dekseisoen is van kardinale belang om sukses gedurende die dekseisoen te verseker. Gedurende hierdie tyd (tussen kalwing en die dekseisoen) gebeur die volgende:

  • koeie se melkproduksie styg
  • koeie se reserwes word getap
  • koeie verloor massa en kondisie (veral as die voedingsomstandighede en/of aanvulling nie na wense is nie) 

Koeie verloor maklik een kondisepunt in hierdie tyd. Indien hulle in ‘n ideale kondisietelling van 3,5 gekalf het, kan dit afkom na 2.5 (en selfs minder onder moeilike omstandighede). Dit is van kardinale belang om hul kondisie weer terug te kry na ‘n minimum van 3 en verkieslik 3.5 teen die tyd dat die dekseisoen begin.

Indien koeie se kondisie onder 2.5 daal, sal hulle spesiale aandag in terme van hulle voeding moet ontvang. Beter weiding en/of aanvullende voeding soos hooi of kuilvoer, tesame met ‘n produksielek kan help. Alhoewel dit nie goedkoop is nie, is dit nodig om ‘n goeie besetting in die komende dekseisoen te verseker.

Indien dit nie gedoen word nie is die volgende jou voorland:

  • koeie raak eerder later as vroeër in die dekseisoen beset
  • koeie kan selfs glad nie in die dekseisoen beset raak nie
  • interkalfperiode verleng
  • kalwers speen ligter (‘n kombinasie van melkproduksie en kalwers wat laat gebore word in die volgende kalfseisoen)

Dit beklemtoon weereens die belangrikheid dat koeie in ‘n goeie kondisie moet wees met kalwing. Dit is makliker en goedkoper om koeie se kondisie vanaf speen tot en met kalwing te onderhou of te verbeter, as om op hierdie laat stadium drastiese stappe te moet neem om hul kondisie reg te stel! 

In figuur 1 kan die uitwerking van kondisietelling met aanvang van die dekseisoen op besetting gesien word:


Figuur 1: Die verhouding tussen kondisietelling met dek en besetting

     
Figuur 2 is ‘n voorbeeld van ‘n koei in ‘n aanvaarbare kondisie met aanvang van die dekseisoen, terwyl die koeie in figuur 3 se kondisie nie na wense is nie.

        
Figuur 2: Kondisie reg vir dekseisoen                 Figuur 3: Kondisie nie na wense vir dek          


Raadpleeg 'n voedingsdeskundige oor die beste opsies vir die spesifieke omstandighede as koeie se kondisietelling verbeter moet word.

2.  Geslagsgeskiktheid

Siektetoestande kan al die ander bestuursinsette om ‘n goeie besettingsyfer en kalfpersentasie te behaal ongedaan maak! 

Indien ‘n skielike afname in besetting/kalfpersentasie ervaar word of kalfpersentasie oor die langtermyn laag bly ten spyte van goeie kondisie, moet ons uitkyk vir die volgende:

2.1  Vibriose (Campylobacter fetus)

Dit is ‘n geslagsoordraagbare siekte waar die koeie deur besmette bulle aangesteek word. Die mees algemene simptome by die koeie is aborsies, lae besettingsyfers, verlengde kalfintervalle en baarmoederinfeksies. Koeie ontwikkel wel later immuniteit maar dit is nie permanent nie.

Bulle is asimptomaties (wys nie simptome nie), dien as draers en is die hoofbron van besmetting. Inenting voor die aanvang van die teelseisoen is ‘n opsie in positiewe kuddes.

2.2  Trichomoniase (Trichomonas foetus)

Dit is ook ‘n geslagsoordraagbare siekte waar die koeie deur besmette bulle aangesteek word. Die mees algemene simptome is resorpsies (vroeë verlies van dragtigheid), ‘n verlengde kalfinterval en aborsies (maar nie algemeen nie). Alhoewel die meeste koeie na ‘n paar siklusse selfgenesend raak, sal hulle heelwaarskynlik nie dragtig wees na afloop van die teelseisoen nie.

Slegs bulle kan getoets word. Bulle wat positief is moet geslag word. Behandeling is baie moeilik, duur en nie altyd effektief nie. Vervang bulle met jong bulle wat vir die eerste keer gebruik word vir teling (of doen KI).

2.3  Besmetlike misgeboorte / Brucellose (Brucella abortus)

Dit is een van die belangrikste oorsake van swak kalfpersentasies! NB. Die siekte is ook ‘n soönose - siekte wat van diere na mense oorgedra kan word - hoofsaaklik dmv ongepasteuriseerde (rou) melk en blootstelling wanneer aborsies, doodgebore kalwers en vassitnageboortes sonder handskoene hanteer word. Daarom is dit ook ‘n beheerde siekte en moet aangemeld word by die staatsveearts.

Hierdie keer is dit nie die bulle wat die siekte oordra nie. Koeie doen die siekte op deur middel van omgewingskontaminasie. Die pasgebore kalf, die nageboorte en die  vrugwater van positiewe koeie bevat baie bakterië en dien as hoofbron van besmetting. Koeie aborteer gewoonlik een keer en kan daarna normaal kalf - MAAR - bly altyd ‘n draer en bron van besmetting.

Toets die kudde op ‘n gereelde basis vir die teenwoordigheid van besmetlike misgeboorte, veral as daar positiewe kuddes in die nabye omgewing voorkom. Biosekuriteit is van kardinale belang. Alle nuwe diere wat ingekoop word, moet brucellose-vry gesertifiseerd wees. Hou grensheinings in goeie toestand.

Entstowwe is beskikbaar om aborsies te voorkom, maar kan nie die siekte genees nie! Volgens wet, moet alle verse ingeênt word:

  • S19 - verse moet voor die ouderdom van 8 maande ingeent word
  • RB51 - mag (behoort) gebruik te word op
    • Verse - meer as eenkeer vanaf 4 maande tot en met eerste teling 
    • Koeie - slegs op nie-dragtige koeie (kan aborsies veroorsaak)

Vote for this content: 5 4 3 2 1

VERWANTE PRODUKTE

Amipor®

Read more

Browse Plus®

Read more

Eliminate

Read more

Flukazole C

Read more

MultiDip

Read more

Multimin® + Se + Cu + Cr Cattle

Read more

Multimin® + Se + Cu Cattle

Read more

Multimin® + Se Cattle, Sheep and Angora Goats

Read more

Pro-Vit A

Read more

Virbamec® L

Read more

Virbamec® LA

Read more

Wirecide F

Read more

Wil u meer te wete kom oor die onderwerp?