Shaping the future of animal health
South Africa

BOU U KUDDE - Deel 4

Parasietbeheer

Danie van Niekerk

Die beheer van interne- sowel as ekterneparasiete speel ook ‘n belangrike rol om die kondisie van diere optimaal te hou. In die geval van skape is dit selfs belangriker om vrektes te voorkom! Diere wat vry van, of ‘n lae parasietlading het, het ‘n beter eetlus en kan beskikbare voedingstowwe beter benut om kondisie te ondersteun. 

INTERNEPARASIETE:

Interneparasietbeheer by skape is ‘n kritiese faktor. Strategiese en taktiese behandelings moet met presisie uitgevoer word. Die gebruik van die regte produk op die regte tyd is van kardinale belang om sukses te verseker! Maak gebruik van gereelde miseiertellings om die parasietlading te monitor. Miseiertellings moet gebruik word om die effektiwiteit van doseermiddels te bevestig deur die voor- en na-dosering ontledings te vergelyk.

Alhoewel interneparasietbeheer by beeste in die algemeen as minder belangrik geag word en die skade oor die algemeen minder ooglopend as by skape is, kan dit verseker bydra tot swakker produksie en reproduksie! ‘n Herfs/winter behandeling om die winter parasietvry in te gaan en weer voor die aanvang van die teelseisoen in die lente, sal help om kondisie te optimaliseer. In gebiede waar lewerslak voorkom is dit van kritiese belang om doeltreffende beheer toe te pas.

 

Die lewer is by soveel belangrike prosesse in die liggaam betrokke en slegs ‘n gesonde lewer kan optimaal funksioneer. Proteïen- en energiemetabolisme word deur die lewer beïnvloed (kondisie), sowel as die produksie van geslagshormone (reproduksie). Benewens nog baie ander funksies, is die lewer ook die plek waar verskeie spoorminerale en vitamiene gestoor word (reproduksie, groei en immuniteit). 

Interne parasiete.jpg

EKSTERNEPARASIETE:

Eksterneparasiete kan tot velerlei probleme lei wat negatief op produksie en reproduksie inwerk en ook tot vrektes kan lei.  By skape is dit veral neuswurm en luise/myte wat beheer moet word. Bo en behalwe kondisie tydens paring, is dit belangrik dat ramme vry van neuswurm moet wees sodat hulle ooie wat bronstig is beter kan identifiseer. Netso is dit belangrik tydens lamtyd dat ooie ook vry van neuswurm moet wees. Ooie maak gebruik van hul reuksintuig om hulle lammers te identifiseer. Neuswurm en luise/myte plaas diere onder geweldige irretasie en stress wat negatief op produksie en reproduksie inwerk. 

 

Parasietbeheer.jpg

Bosluise (karooverlamming en ander) kan by skape ‘n faktor wees en moet deeglik dopgehou word en doeltreffend behandel word. By baie “vrotpootjie” gevalle is die oorsaak van die infeksie ‘n bosluisbytplek waar die organismes indring. Ramme wat kruppel is sal moeilik dek en ramme en  ooie se kondisie word nadelig geraak as hulle kan nie behoorlik wei nie.

By beeste is bosluise die eksterneparasiet wat jaarliks ernorme skade aanrig. Bosluisoorgedraagde-siektes soos galsiekte (anaplasmose), rooiwater en in sekere areas hartwater, kan tot groot ekonomiese verliese lei in terme van vrektes en behandelingskostes. Siek diere kan ook aborteer en lank  neem om weer volledig te herstel. Sekere bosluise kan ook tot meganiese skade lei wat koeie se uiers en spene en bulle se geslagsorgane kan affekteer. Maak dus seker dat bosluisladings doeltreffend bestuur word om ‘n balans tussen immunteit en skade te handhaaf. Winter- en lentebehandelings sal baie help om die somerpieke van bosluise (veral die bloubosluis en bruinoorbosluis) te verlaag.

Parasietbeheer_2.jpg

Luise is ook ‘n parasiet wat grootskaalse skade in veral die wintermaande by beeste kan aanrig. In die winter is die diere onder druk agv swakker voedingsomstandighede. Indien hulle daarmee saam ook nog die las van luise ondervind, kan hulle baie vining kondisie verloor wat druk plaas op hul kondisie met kalwing. Die negatiewe effek van vlieë (irretasie en oordrag van siektes) en spykerwurm (wondskade) kan ook nie geïgnoreer word nie.

Ander artikels in die “BOU JOU KUDDE” reeks van 7 artikels behels: